Journals

     สภาพแวดล้อมทางการศึกษา (Educational Environment) หรือ สภาพแวดล้อมของการเรียนรู้ (Learning Environment) เป็นองค์ประกอบที่มีความสำคัญยิ่งต่อประสบการณ์การเรียนรู้ของผู้เรียนในโรงเรียนวิทยาศาสตร์สุขภาพ และบ่อยครั้งอาจารย์ก็ลืมที่จะให้ความสนใจ การจัดสภาพแวดล้อมที่ดีมีส่วนอย่างมากในการทำให้ผู้เรียนอยากเรียนรู้ ในวารสาร SHEE Journal ฉบับนี้ทางทีมงานจึงอยากหยิบยกเรื่องนี้มาพูดคุยกันเพื่อให้อาจารย์ผู้เกี่ยวข้องได้ช่วยกันจัดสภาวะแวดล้อมเหล่านี้ให้เหมาะสม หากท่านผู้อ่านติดตามวารสาร SHEE Journal มาอย่างต่อเนื่อง ชนิดที่เป็นแฟนพันธุ์แท้ของเรา ท่านผู้อ่านอาจรู้สึกคุ้น ๆ ว่า SHEE Journal เคยนำเสนอความรู้เกี่ยวกับ สภาพแวดล้อมของการเรียนรู้มาก่อนแล้วหรือเปล่า ท่านเข้าใจไม่ผิดเลยครับ เรื่องสภาพแวดล้อมการเรียนรู้นี้ได้เคยถูกหยิบยกมานำเสนอไปแล้วตั้งแต่ใน SHEE Journal issue 2 ปี 2020 ใน theme: Effective Learning Environment คำถามที่ท่านผู้อ่านต้องถามตามมาคือ แล้วทำไมเรามาพูดเรื่องเดิมอีกล่ะ หากอยากได้คำตอบจริง ๆ คงต้องตามอ่านเนื้อหาในวารสารฉบับนี้กันครับ แต่ผมขอตอบแบบเป็นน้ำจิ้มก่อนลงไปสู่เนื้อหาละเอียดในเล่ม ว่าทีมงานเลือก theme นี้มาพูดกันในตอนนี้ ด้วยเหตุผลหลัก ๆ สามประการคือ

     (1) เรายังพบว่าโรงเรียนแพทย์และโรงเรียนวิทยาศาสตร์สุขภาพไทย ยังขาดความตระหนักรู้ถึงความสำคัญของการจัดการสภาพแวดล้อมของการเรียนรู้ เรายังคงเห็นสิ่งที่เป็นโอกาสพัฒนาในเรื่องนี้พอสมควร และอยากแลกเปลี่ยนในประเด็นเหล่านี้ เพื่อชวนให้ผู้อ่านได้ลองหาโอกาสพัฒนาเหล่านี้ในบริบทของตนเองอีกครั้ง

     (2) ระยะเวลาหลังจากที่เราได้พูดเรื่องนี้ไปครั้งที่แล้วถึงตอนนี้ผ่านมาห้าปีกว่าแล้ว ถึงแม้กรอบแนวคิดพื้นฐานในเรื่อง สภาพแวดล้อมการเรียนรู้จะยังไม่ได้เปลี่ยนพลิกโฉมชนิดที่เลิกใช้แนวคิดเดิมไปแล้ว แต่ระยะเวลาห้าปีที่ผ่านมาก็มีการพัฒนาความรู้ ความเข้าใจเรื่องนี้เพิ่มขึ้น สภาพสังคมในวันนี้ต่างจากเมื่อห้าปีก่อนพอสมควร บทบาทของสภาพแวดล้อมในโลกเสมือน (virtual environment) มีมากขึ้นกว่าก่อนมาก และมีการเพิ่มขึ้นของการใช้เครื่องมือต่างๆทางเทคโนโลยีมากขึ้น เมื่อห้าปีก่อนมีคนรู้จัก AI น้อยมาก แต่ในวันนี้ทุกคนในโรงเรียนวิทยาศาสตร์สุขภาพใช้ AI กันแทบทุกวัน จึงเป็นที่แน่นอนว่า การพิจารณาองค์ประกอบต่าง ๆ ของสภาพแวดล้อมก็จะเปลี่ยนไปจากเดิม เครื่องมือที่มีการใช้ในการประเมินสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ก็มีการพัฒนาไปจากเดิม มีเครื่องมือที่จำเพาะต่อบริบทการเรียนต่าง ๆ มากขึ้น และมีข้อมูลงานวิจัยที่ทำให้เราเข้าใจการเลือกใช้เครื่องมือประเมินสภาพแวดล้อมการเรียนได้ดีขึ้น และ

     (3) จุดเน้นของวารสารที่เปลี่ยนไป เมื่อห้าปีก่อนผมและทีมงานเพียงต้องการสร้างความเข้าใจพื้นฐานให้ผู้อ่านทราบว่า คำว่าสภาพแวดล้อมของการเรียนรู้คืออะไร ความหมายของสภาพแวดล้อมมีกว้างกว่าแค่ตึกเรียน ห้องเรียน แต่ครอบคลุมทั้งมิติทางกายภาพ สังคม จิตใจ และ internet เรียกได้ว่าเป็น introduction แต่จุดเน้นของวารสารในฉบับนี้ เราต้องการสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างจริงจัง ทางทีมงานอยากเห็นท่านผู้อ่านหยิบเอา practical points ต่างๆที่เราชวนคิดในวารสารไปลองทำจริง สร้างการเปลี่ยนแปลงในสภาพแวดล้อมได้จริง

     ด้วยเหตุผลต่าง ๆ ที่กล่าวมาข้างต้น ทางทีมงานจึงตัดสินใจนำเสนอวารสารฉบับนี้ใน theme: Strengthening Educational Environment in Health Science Schools โดยเนื้อหาที่นำเสนอจะครอบคลุมตั้งแต่การปูพื้นฐานความเข้าใจเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ องค์ประกอบหลัก ๆ ของสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ การจัดสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ใน virtual environment การปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม และแนวทางการวัดประสิทธิภาพของการจัดสภาวะแวดล้อมการเรียนรู้ นอกจากนี้ ทางทีมงานยังได้นำเสนอมุมมองของนักศึกษาแพทย์และนักศึกษาพยาบาล ที่มีต่อการจัดสภาวะแวดล้อมการเรียนรู้ ในคอลัมน์ สับ สรรพ ศัพท์ก็มีการนำเสนอคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับการจัดสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ ที่น่าสนใจหลายคำ ได้แก่ intentional adaptability, sociomateriality, psychological safety, และ cognitive load theory และในคอลัมน์ Education Movement ก็มีการนำเสนอแนวทางในการพัฒนาสภาวะแวดล้อมการเรียนรู้ สาม แนวทาง

     นอกจากเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับ สภาพแวดล้อมการเรียนรู้เหล่านี้แล้ว ทางทีมงานยังคงนำเสนอบทความประจำที่มีความน่าสนใจมาให้ท่านผู้อ่านเช่นเคย ในคอลัมน์ เชิด-ชู ฉบับนี้ ทางทีมงานได้ไปสัมภาษณ์อาจารย์สุนีย์ ณีศะนันท์ ผู้ได้รับรางวัลครูต้นแบบประจำปี 2568 จากสถาบันพระบรมราชชนก ในคอลัมน์ SHEE Sharing ก็มีการนำเสนอบทความเกี่ยวกับ virtual environment ว่าจะสามารถจัดให้ส่งเสริมการเรียนรู้แบบ self-directed learning (SDL) ได้อย่างไร ในคอลัมน์ SHEE Research ก็มีการนำเสนอแนวทางการประยุกต์หลักผลประโยชน์ (beneficence) มาพิจารณาในการออกแบบงานวิจัยทางการศึกษาให้ไม่ผิดจริยธรรม และในคอลัมน์ Click&Go with Technology ก็มีการนำเสนอเรื่อง technology-enhanced learning ซึ่งเป็นหลักการที่สำคัญในการจัดการเรียนรู้ในยุคปัจจุบัน

     
     ทางทีมงานวารสาร SHEE Journal หวังเป็นอย่างยิ่งว่า เนื้อหาในวารสารฉบับนี้จะช่วยกระตุ้นให้ท่านผู้อ่านเห็นโอกาสในการพัฒนาระบบการจัดการเรียนการสอน และช่วยกันยกระดับสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ในโรงเรียนวิทยาศาสตร์สุขภาพของไทยครับ

รศ. ดร. นพ.เชิดศักดิ์  ไอรมณีรัตน์
ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์สุขภาพ (SHEE)
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
email : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.