07) Students' Voice: Students’ View on Lifelong Learning

นพ.ธีระชัย แซ่ตั้ง Hits: 32

สารบัญ

Go Back

01) Executive Talk: Promoting Lifelong Learning in Health Science Schools (16 views)
02) How to Promote Growth Mindset in Learners of Health Science Schools การส่งเสริมแนวคิดแบบเติบโต (Growth Mindset) ในผู้เรียนวิทยาศาสตร์สุขภาพ (16 views)
03) Community of Practice (CoP) and Lifelong Learning in Health Science Education (8 views)
04) Grit and Resilience in Health Science Education ความมุมานะพยายามและความยืดหยุ่นในโรงเรียนวิทยาศาสตร์สุขภาพ (8 views)
05) Continuing Professional Development (CPD) as Lifelong Learning in Health Science Education (17 views)
06) Message from Deputy Dean (11 views)
07) Students' Voice: Students’ View on Lifelong Learning (32 views)
08) เชิด-ชู: ผู้ได้รับรางวัล ครูแพทย์แห่งชาติ ประจำปี 2568 จากกลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (7 views)
09) สับ สรรพ ศัพท์ : Conscientiousness, Infantilization, Attrition, Proactivity (13 views)
10) Education Movement: Practical Tips for Promoting Lifelong Learning in Health Science Schools (11 views)
11) SHEE Sharing: Medical Students’ Orientation Toward Lifelong Learning in an Outcome-Based Curriculum and the Lessons Learnt (8 views)
12) SHEE Research: Reflective Diaries as Data Collection Instruments in Health Science Education Research (9 views)
13) Click&Go with Technology: Using Gemini to Reflect Lifelong Learning Processes (12 views)

07

Students’ Voice : Students’ View on Lifelong Learning

นพ. ธีระชัย แซ่ตั้ง
แพทย์ใช้ทุน
ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์สุขภาพ (SHEE)
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

ตลอด SHEE Journal ฉบับนี้ ผู้อ่านทุกท่านคงได้เห็นถึงมุมมองของ lifelong learning ในหลายแง่มุมจากเหล่าคณาจารย์ ไม่ว่าจะเป็นทัศนคติที่ส่งเสริมต่อการเรียนรู้ ลักษณะนิสัยที่ผู้เรียนควรมี และชุมชุนแห่งการพัฒนาตนเองในโรงเรียนแพทย์

อย่างไรก็ตาม ความคิดเห็นจากผู้เรียนก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ผู้สอนเข้าใจวิถีชีวิตของนักเรียนรุ่นใหม่มากยิ่งขึ้น และสามารถช่วยให้อาจารย์ออกแบบห้องเรียนให้เหมาะสมกับยุคดิจิทัลได้ ผู้เขียนจึงขอนำเสนอมุมมองและแนวคิดจากนักศึกษาแพทย์ในแต่ละชั้นปี รวมถึงแพทย์ใช้ทุน เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงรูปแบบการเรียนในปัจจุบัน และพัฒนาหลักสูตรที่ตอบโจทย์กับแพทย์รุ่นใหม่มากยิ่งขึ้น

ข้อ 1 ในมุมมองของนักศึกษา อะไรคือ Lifelong Learning และเคยพบเจอในการสอนของโรงเรียนวิทยาศาสตร์อย่างไรบ้าง

ผู้ให้สัมภาษณ์ทุกคนเข้าใจไปในทิศทางเดียวกันว่า Lifelong Learning คือทัศนคติแห่งการมุ่งมั่นพัฒนาทักษะ ความรู้ และความสามารถ ให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงในโลกปัจจุบันที่เทคโนโลยีมีการเติบโตอย่างก้าวกระโดด โดยเฉพาะในทางการแพทย์ที่ข้อมูลและแนวทางเวชปฏิบัติมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นมนุษย์ทุกคนจึงจำเป็นตระหนักถึงความเป็นนักเรียนอยู่ภายในตัวเสมอ แม้ว่าจะสำเร็จการศึกษาไปแล้วก็ตาม มิฉะนั้นการหยุดเรียนรู้ในการศึกษายุคพลวัตนี้ จะเปรียบเสมือนกับการถดถอยทางความรู้

ในกลุ่มนักศึกษาระดับปรีคลินิก การเรียนรู้เกิดจากการทำงานร่วมกับผู้อื่นผ่านกิจกรรมภายในมหาวิทยาลัย โดยเน้นที่การปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นที่ไม่คุ้นเคยซึ่งแตกต่างจากการทำงานกับเพื่อนร่วมชั้นในระดับชั้นมัธยมศึกษา ทำให้เกิดการพัฒนาทักษะการสื่อสาร

ในกลุ่มนักศึกษาระดับชั้นคลินิก การเรียนรู้สิ่งใหม่จะเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาผ่านการปฏิบัติงานในหอผู้ป่วยเพื่อดูแลรักษาคนไข้ให้ได้ตามมาตรฐานวิชาชีพ บางคนเรียนรู้จากการค้นคว้าข้อมูลด้วยตนเอง บางคนเรียนรู้จากการทำงานของแพทย์รุ่นพี่ บางคนเรียนรู้จากโจทย์จำลองที่อาจารย์มอบหมายให้เป็นการบ้าน

“ชีวิตของแพทย์คือการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างแท้จริง Lifelong learning ไม่ใช่การเรียนเพื่อสอบ แต่คือใจที่รู้ว่าตนเองไม่มีวันรู้ทุกสิ่ง และยังมีพื้นที่ให้เติบโตอยู่เสมอ”

พญ.ศุภานัน เจนธีรวงศ์
แพทย์เพิ่มพูนทักษะ รพ.พระนั่งเกล้า
นายกเครือข่ายแพทย์ยุคใหม่ประเทศไทย แพทยสมาคมแห่งประเทศไทยฯ

ข้อ 2 นักศึกษาคิดว่าอาจารย์ผู้สอนมีบทบาทที่ส่งผลต่อการพัฒนา lifelong learning ของนักศึกษาหรือไม่

ผู้ให้สัมภาษณ์ให้คำตอบอย่างเป็นเอกฉันท์ว่าอาจารย์ผู้สอนมีบทบาทสำคัญในการพัฒนา Lifelong Learning ของนักศึกษา เพราะในการทำงานจริง สิ่งที่นักเรียนพบเจออาจจะไม่ตรงตามตำราที่ได้เล่าเรียนมา ดังนั้นผู้เรียนจึงต้องการคำชี้แนะจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้สามารถนำความรู้ทั้งหมดมาเชื่อมโยงและประยุกต์ใช้ได้ในแต่ละสถานการณ์

อาจารย์ที่ดีจะให้ความรู้ในลักษณะของการโค้ช กล่าวคือมีการกระตุ้นให้นักศึกษาได้ฝึกคิดผ่านคำถามมากกว่าการให้คำตอบตรง ๆ เพื่อให้นักเรียนฝึกทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ และเกิดความอยากรู้อยากเห็นจนนำไปค้นคว้าหาข้อมูลต่อด้วยตัวเอง นอกจากนี้การเปิดใจกว้างต่อแนวคิดใหม่ก็เป็นสิ่งสำคัญในการสอน เพราะสภาพแวดล้อมที่ดีจะทำให้ผู้เรียนรู้สึกปลอดภัยต่อการตั้งคำถามซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญของการเรียนรู้ กล่าวได้ว่าตัวอาจารย์เองควรเป็นแบบอย่างของ lifelong learner ที่เห็นได้ชัดเพื่อเป็นแรงบันดาลใจให้แก่ผู้เรียนในการโตไปเป็นแพทย์ที่ดี

ในบริบทการเรียนรู้ระดับชั้นคลินิกมีการกล่าวถึงการ Reflection ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น Team-Based Learning, Bedside Teaching และ Ward Round เนื่องจากการเรียนกลุ่มย่อย นักศึกษาจะมีโอกาสได้แสดงทักษะความสามารถ โดยมีอาจารย์คอยดูแลอย่างใกล้ชิด ฉะนั้นอาจารย์จะสามารถให้ feedback ได้ตรงจุดมากกว่าการเรียนในกลุ่มใหญ่ ประเด็นนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของรูปแบบการเรียนการสอน ผู้ออกแบบหลักสูตรจึงเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่สำคัญของการเรียนรู้ตลอดชีวิต

“อาจารย์ที่เปิดพื้นที่ให้ตั้งคำถาม กระตุ้นกระบวนการคิดอย่างมีเหตุผล และให้คำแนะนำที่ชัดเจน จะช่วยจุดประกายให้นักศึกษารู้จักประเมินและพัฒนาตนเองได้อย่างต่อเนื่อง”

นศพ. พรมงคล รัตนศรัณย์
นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 6
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม

“การมีอาจารย์เป็นผู้สังเกตการณ์ (Observer) คอยให้คำแนะนำอยู่ห่าง ๆ เปิดโอกาสให้นิสิตได้ลงมือทำด้วยตนเอง และพร้อมปรับบทบาทเป็นผู้ดำเนินกระบวนการ (Moderator) เมื่อเกิดอุปสรรค นับเป็นรูปแบบการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้นิสิตกล้าทดลองและแสวงหาความรู้อย่างอิสระ”

นสพ.จีซู ยุน คำวิลัยศักดิ์
นิสิตแพทย์ชั้นปีที่ 2
คณะแพทยศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ข้อ 3 นักศึกษาเคยพบเจอลักษณะของอาจารย์ที่อาจเป็นอุปสรรคในการส่งเสริมการพัฒนา lifelong learning ในนักศึกษาหรือไม่ อย่างไร และควรมีการปรับเปลี่ยนอย่างไรบ้าง

จากคำตอบของผู้สัมภาษณ์ พบว่าอุปสรรคต่อการเรียนรู้แบบท่องจำซึ่งเกิดจากอาจารย์ที่ปิดโอกาสไม่ให้นักศึกษาได้แสดงความคิดเห็นหรือลองทำอะไรด้วยตัวเอง รวมถึงการตำหนิต่อว่านักเรียนด้วยอารมณ์ฉุนเฉียว จนทำให้เกิดบรรยากาศตึงเครียดในห้องเรียน นักเรียนจึงไม่กล้าคิดและมีอคติต่ออาจารย์ท่านนั้น

ลักษณะหนึ่งที่ผู้ให้สัมภาษณ์หลายคนมีความเห็นตรงกันคือระดับความเชี่ยวชาญ โดยส่วนใหญ่อาจารย์ที่เก่งมักเป็น perfectionist หากนักเรียนปฏิบัติงานได้ดีและถูกต้องถึง 90% แต่ผู้สอนเหล่านี้จะมองเฉพาะข้อผิดพลาด 10% ที่เกิดขึ้น ทำให้นักเรียนรู้สึกไม่ปลอดภัย เพราะกลัวการจ้องจับผิดของอาจารย์ท่านนั้น อีกทั้งอัตตาก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ขัดขวางการเรียนรู้ อาจารย์บางท่านจะบังคับให้ผู้เรียนทำตามแนวทางของตนเอง โดยการอ้างอิงถึงประสบการณ์การทำงานที่ผ่านมา

สำหรับแนวทางการปรับเปลี่ยนอาจารย์เหล่านี้ ผู้ให้สัมภาษณ์กล่าวถึงวิธีที่หลากหลาย ได้แก่ การพัฒนาทักษะการฟังโดยไม่ตัดสิน การยอมรับความหลากหลายทางความคิด การสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม การสอนที่ให้ผู้เรียนได้ฝึกคิด ส่งเสริมการเรียนแบบมีปฏิสัมพันธ์ในชั้นเรียน และการเป็น role model ที่ดีของผู้สอน สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้ว่าผู้เรียนมีความต้องการที่หลากหลายในการสอน ดังนั้นผู้พัฒนาหลักสูตรจึงควรเปิดโอกาสให้นักศึกษามีส่วนร่วมในการออกแบบห้องเรียน

“อาจารย์เป็นเสมือนบุคคลต้นแบบ (Role Model) ของนักศึกษา การกล้าที่จะปฏิเสธว่า 'ไม่รู้' ในประเด็นที่ยังไม่มีข้อมูล แล้วร่วมเรียนรู้และสืบค้นคำตอบไปพร้อมกับนักศึกษา ถือเป็นการส่งเสริมบรรยากาศแห่งการเรียนรู้อย่างแท้จริง”

นศพ.สรธร มีสมปราชญ์
นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 4
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช

ข้อ 4 ในยุคที่ AI มีบทบาทในวงการศึกษามากขึ้น นักศึกษามองว่า บทบาทของอาจารย์ ยังมีความจำเป็นต่อการพัฒนา lifelong learning ของนักศึกษาอยู่หรือไม่

Artificial Intelligence (AI) เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ทั้งการหาข้อมูลที่มีในอินเทอร์เน็ต สรุปเนื้อหาจำนวนมาก หรือการช่วยตอบคำถามได้อย่างรวดเร็วตลอด 24 ชั่วโมง การแสวงหาความรู้ในยุคนี้จึงเป็นเรื่องง่ายเมื่อเทียบกับสมัยก่อน นอกจากนี้ AI ไม่เคยตำหนิติเตียนนักศึกษา ทำให้ทุกคนหันมาพึ่งพา AI มากขึ้น

แม้ว่าผู้ให้สัมภาษณ์จะใช้ AI แต่สิ่งนี้ยังมีข้อจำกัดบางประการสำหรับการทดแทนบทบาทของอาจารย์ ประเด็นสำคัญที่หลายคนพบเจอคือ AI hallucination กล่าวคือการให้ข้อมูลที่ผิดพลาดหรือไม่ตรงประเด็น ฉะนั้นความเชี่ยวชาญของผู้สอนจึงมีความจำเป็นในการช่วยตรวจสอบความถูกต้องของ AI นอกจากนี้ AI ไม่สามารถเข้าใจความรู้สึกของผู้เรียนได้ อาจารย์จึงมีบทบาทสำคัญในการชี้แนะนักเรียนและปรับวิธีการสอนให้เหมาะสมต่อการเรียนรู้

สิ่งที่ผู้ให้สัมภาษณ์คาดหวังจากอาจารย์ คือการสอนให้นักเรียนสามารถนำความรู้ที่มีมาประยุกต์ใช้ได้ แม้ข้อความรู้ต่าง ๆ จะสามารถสืบค้นได้จาก AI แต่ในชีวิตจริงของการทำงาน ผู้ป่วยที่เจอมักจะไม่ได้มีอาการตรงตามตำราเรียน ประสบการณ์ของผู้สอนจึงเป็นสิ่งที่มีคุณค่าและไม่สามารถถูกทดแทนด้วยสิ่งใด ดังนั้นผู้สอนจึงเปรียบเสมือน facilitator ในการดูแลให้นักเรียนได้ลองผิดลองถูก จนกระทั่งสามารถสร้างองค์ความรู้ของตัวเองสำหรับการนำไปใช้จริงได้

“แม้ปัจจุบัน AI จะมีความแม่นยำสูงขึ้นมาก แต่ก็ยังคงเกิดภาวะ 'หลงผิด' (Hallucination) ได้เสมอ หากเราขาดทักษะในการประเมินและรู้ไม่เท่าทัน ก็อาจนำไปสู่การจดจำข้อมูลที่ผิดพลาดได้ การตรวจสอบข้อมูลข้ามแพลตฟอร์ม (Cross-Searching) ร่วมกับการสืบค้นจากแหล่งอ้างอิงต้นฉบับ จึงเป็นสิ่งสำคัญในการแก้ปัญหานี้”

นศพ.ภูสุดา เถินมงคล
นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 5
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

“อาจารย์คือหัวใจสำคัญในการสร้างทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) ด้วยประสบการณ์จริงที่ช่วยชี้ประเด็นสำคัญและข้อจำกัดในโลกทำงาน แม้ AI จะทรงพลัง แต่ก็ขาดความเข้าใจในมนุษย์ ในยุคนี้ อาจารย์จึงควรปรับบทบาทสู่การเป็น 'ผู้ชี้แนะ' ที่คอยกระตุ้นการตั้งคำถาม สอนให้ประเมินข้อมูลอย่างมีวิจารณญาณ และถ่ายทอดประสบการณ์ตรง เพื่อให้นักศึกษาสามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือและพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว”

นศพ.วงศกร มาลาลักษมี
นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 3
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

ขอขอบคุณผู้ให้สัมภาษณ์

นพ. ธีระชัย แซ่ตั้ง
แพทย์ใช้ทุน ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์สุขภาพ
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
email : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Download CV

แนะนำสำหรับคุณ

Citation

ธีระชัย แซ่ตั้ง. Students' Voice: Students’ View on Lifelong Learning. SHEE J. 2026;7(3): e260307
URL: https://shee.si.mahidol.ac.th/knowledge/index.php/en/journals-en/issue3-2026/07-03-2026

Journals